naar top
Menu
Logo Print
23/11/2019 - ANDY CAMPE

4 HANDIGE KLEMHULPSTUKKEN DIE JE ZELF KAN MAKEN

Of je nu in je atelier klust of ergens iets ter plaatse moet herstellen, een lijmklem komt altijd van pas om onderdelen die je aan elkaar moet verlijmen, tijdelijk te klemmen. Zo’n lijmklem gebruikt de DHZ’er natuurlijk ook om even iets te klemmen dat hij wil schroeven. Het is een extra hand die je niet kan missen. Het leuke is dat je zo’n duurzame lijmklem zelf kan maken. En zelfs upgraden. Maak kennis met de volgende handige klemhulpstukken die je zeker van pas zullen komen tijdens al je hobby- of renovatieklussen.

OPSPANNEN TEGEN STOOTBLOK
KLASSIEKE LIJMKLEM
HAAKS KLEMMEN
PANELEN EN LATTEN KLEMMEN

OPSPANNEN TEGEN STOOTBLOK

Haaks boren op je werkstuk. Een hout­verbinding beitelen. Niets zo handig als dit klemhulpstuk. Het is opgebouwd uit een houten basis met gaten. De gaten dienen om op verschillende afstanden een houten tap te plaatsen. Dit dient als stootblok waartegen je een werkstuk kan opspannen.

Een handvat met hulpblokje zorgt dat je alles onder spanning kan zetten. Er kruipt wat tijd in om het te maken, maar eens je dit hulpstuk in je atelier hebt staan, zal je niet meer zonder kunnen.

BASIS MAKEN

basis

Voor deze klus gebruik je multi­plex van 18 mm. Zaag acht gelijke stroken uit. Lijm telkens vier stroken aan elkaar. Je bekomt zo twee pakketten multiplex. Het ene vormt de basis van het hulpstuk en dat kort je niet meer af. Uit het andere pakket zaag je vierkante blokken.

Ze dienen om het handvat en het stootblok met houttap te creëren. Eigenlijk hoef je maar twee vierkante blokken te maken, maar uit het resterende stuk kan je nog extra houttappen maken. Zo heb je er in de toekomst altijd wat extra op overschot. Zodra de stroken verlijmd zijn, laat je alles uitharden. Klem wel vast tijdens het uit­harden. Overtollige lijm verwijder je ofwel met een vochtige doek, ofwel nadien met een beitel.

HANDVAT

handvat

Om het handvat te maken, gebruik je een eerder uitgezaagd vierkant hulp­blok. In het midden zit een draadstang verwerkt met inslag­moeren, zodat je later kan opspannen. Als handvat gebruik je rondhout. Hoe ga je precies te werk?

1. Zaag een stuk rondhout af. Maak het niet te lang, zodat er genoeg speling is om het heft rond te draaien.
2. Boor een centergat, zodat de draadstang erdoor kan.
3. Fixeer die draadstang aan het handvat met bouten en een schroef.

HANDVATSTEUNBLOK

steunblok

Boor het centerpunt van het vierkante blok uit langs de zijkant. Verbind de diago­nalen om het middel­punt op te zoeken. Kort de draadstang van het handvat af. De lengte is vrij te bepalen, maar zorg dat je voldoende draad overhoudt langs weerszijden. Verwijder de bramen op het uiteinde. Waar de draadstang uitkomt in het hulpblokje, bevestig je een inslagmoer.

Het vierkante blok schroef je daarna vast op het basisstuk. Zorg dat de schroeven náást de positie van de draadstang uitkomen. Breng wel houtlijm aan.

STOOTBLOK MET TAP

stootblok

Neem er opnieuw een verlijmd vierkant blok bij dat je eerder hebt uitgezaagd. Ditmaal om er een stootblok van te maken. Teken de diagonalen af. Waar de lijnen elkaar kruisen, boor je een centergat uit met de cilinderboor. Boor niet volledig uit. Tot de helft is net goed.

De boor heeft dezelfde diameter als het stuk rondhout dat als tap zal dienen. Breng houtlijm aan in het uitgeboorde gat. Tik het stuk rondhout in het vierkanten blok. Laat uitharden. De houttap kan je dan in verschillende gaten inpassen, naargelang van de afstand die je moet overbruggen om je werkstuk op te spannen.

GATEN BOREN

gaten boren

In de basis van het klemhulpstuk komen er gaten op gelijke afstand.

De gaten dienen om er later een houttap met rondhout in te bevestigen die zal dienen als stootblok om tegen te klemmen. Lijn alles uit op gelijke afstand én net in het midden.

SPANBLOK

spanblok

Naast het handvat komt een span­blok. Zaag vier gelijke vierkantjes multiplex uit. De afmetingen zijn gelijk aan het vierkante blok van het handvat. Lijm alle plankjes aan elkaar, maar vóór je dat doet, boor je van het eerste plaatje het centerpunt gelijk aan de diameter van de draadstang. Van het tweede plankje zaag je het centerpunt uit met een cilinderboor.

De diameter hier is hetzelfde als de diameter van de bouten die de draadstang straks afsluiten. Schuif alle plaatjes over het uiteinde van de draadstang en lijm ze aan elkaar. Dan hoef je enkel nog alles te laten uitharden en de overtollige lijm te verwijderen, terwijl het nog vochtig is.

KLASSIEKE LIJMKLEM

Geen al te funky hulpstuk, maar het doet wat het moet: onderdelen stevig en vlug aan elkaar klemmen. In de bekken klem je telkens je werkstukken. De spankracht bouw je op door het handvat stevig aan te draaien. Hout, draadstang, handvat en wat inslagmoeren.

Er is alvast weinig materiaal nodig om deze klassieke lijm­klem te maken. Bezig aan een groot project? In geen tijd heb je een heleboel van deze stevige én goedkope lijmklemmen gemaakt.

BEKKEN

bekken

Om dit type lijmklem te maken, heb je weinig materiaal nodig. Wat hout, draadstang met diameter 10 mm, in­slagmoeren en hand­vatten die je aanschaft in je lokale DHZ-zaak. Om de bekken te maken, heb je twee gelijke latten nodig van een aanzienlijke dikte omdat je er toch wel wat kracht op gaat zetten tijdens het aan­spannen. Zet de maten over met de winkel­haak en kort af met de rugzaag.

Lijn de latten uit naast elkaar. Elke lat krijgt één schuine kant. Teken uit en zaag opnieuw uit. Schuur ter afwerking de latten nog eens op. Elke bekhelft heeft twee gaten waar je een draad­stang door trekt. Teken die gaten op elk van de delen af en boor ze uit. Neem uiteraard een boor met dezelfde diameter als die van de draadstang.

JUISTE LENGTE

juiste lengte

Kort de draadstang af op lengte met je ijzerzaag. Welke lengte? Dat bepaal je zelf. Niet te lang, niet te kort. Fixeer elke draadstang aan een handvat. Boor daarvoor eerst de diameter uit in het hout van het handvat.

Daarna draai je de draadstang gewoon vast in het handvat. Om te verhinderen dat het handvat later van de draadstang verschuift, boor je in de metalen beschermring met een metaalboortje een gaatje uit. Zo kan je het handvat met een schroefje vastzetten op de draadstang.

AFWERKING

afwerking

Bevestig de inslagmoeren in de voorgeboorde gaten van elk bekken. Aan de laatste uitsparing bevestig je een sluitring met vleugelmoer.

HAAKS KLEMMEN

Iets verlijmen of fixeren met schroeven in een haakse hoek? Pak er dan dit hulpstuk bij! Het is gevormd uit een basis-plaat met vier rechte hoeken.

Tegen deze plaat klem je de onder­delen van je werkstuk in een haakse hoek met behulp van steunblokjes, die je kan opspannen door een draadstang. In geen tijd heb je alles mooi haaks vastgezet en heb je de handen vrij om te schroeven met de boormachine.

WAT HEB JE NODIG?

wat nodig

Met een klein beetje werk en materiaal maak je dit haakse klemsysteem. Eens je het hebt, zal je het wel veelvuldig kunnen gebruiken. Wat heb je nodig? Opnieuw multiplex van 18 mm dik. Je bent natuurlijk vrij om eventueel een andere dikte te nemen.

Verder heb je nog wat draadstang en bijhorende moeren, enkele inslagmoeren en twee schroeven met bijhorende sluitring. Zaag een basisplaat uit het multiplex, waarbij de hoeken accuraat haaks zijn. Dan zijn er nog vier langwerpige plaatjes van dezelfde afmetingen nodig om de haakse klemblokjes te maken. Als laatste zaag je nog twee vierkante spanblokjes uit.

HAAKSE KLEMBLOKJES

klemblokjes

Er zijn twee haakse klemblokjes nodig: neem daarvoor de twee lange plaatjes die je hebt uitgezaagd, en fixeer ze met twee nagels zonder kop.

Zorg dat er tussen die nagels nog ruimte is om een centergat uit te boren waar de draadstang moet passeren. Boor dat gat door beide plaatjes uit met een houtboor van dezelfde diameter als de draadstang.

FREZEN EN FIXEREN

frezen en fixeren

De haakse blokjes gebruik je aan de tegenover­liggende hoeken van de basisplaat. Leg de haakse blokjes op die plaat en teken af hoever je de klemblokken wil verschui­ven. Er moet namelijk een groef komen in het blokje waarin een schroef met sluitring komt.

De schroef zet het blokje vast, maar dankzij de groef is er een spatie die toelaat om het blokje te verschuiven en aldus het klemsysteem aan te passen aan je werkstuk. Boor de groef uit met je houtboor: maak een reeks gaten naast elkaar en ‘frees’ de rest uit met je boor. Nadien bevestig je nog een draadstang in het eerder uitgeboorde centergat van het haakse blokje. Sluit af met een moer.

VIERKANTE KLEMBLOKJES

klemblokjes

Tijd om de vierkante klemblokjes aan te pakken. Die dienen als ‘vleugelmoer’ op de draadstang om zo het klemsysteem te doen aanspannen. Boor in elk blokje een centergat uit, uiteraard van dezelfde diameter als de draadstang.

Bevestig een inslagmoer in elk blokje. Draai het klemblokje vervolgens op de draadstang, maar dan wel zó dat de inslagmoer naar buiten wijst.

PANELEN EN LATTEN KLEMMEN

Moet je latten tegen elkaar verlijmen? Of planken met lamellen­deuvels verbinden om een tafelblad te maken? Traditioneel span je alles vast met enkele lijm­klemmen en om het opkrullen van het hout tegen te gaan, leg je er een zwaar gewicht op.

Deze paneelklem lost dat op door alles samen te klemmen en tegelijkertijd van bovenaf een druk uit te oefenen op het werkstuk. De klem zit vrij een­voudig in elkaar. Je hebt latten met gaten waarin je op diverse afstanden een slotbout kan fixeren. De klemkracht ontstaat door het aanspannen van hulpblokken met een vleugelmoer. Extra klemkracht creëer je met behulp van enkele spieën. Tijdens het gebruik verhinder je met papier dat de uitgeperste lijmresten aan de spanlatten gaan kleven.

SPANLATTEN

spanlatten

Wie deze paneelklem wil maken, is vrij om te bepalen hoeveel spanlatten je wil creëren. In ons geval zijn er zes ge­maakt, telkens van twee verlijmde stroken multiplex. Eenmaal de lijm is uitgehard en mogelijke overtollige lijmresten zijn ver­wijderd, maak je boorgaten op gelijke afstand in elke spanlat. In die gaten passen later de slotbouten. Leg alle latten samen en teken de boor­gaten af. Boor elk gat uit met een hout­boor van dezelfde diameter als de slotbouten. Om de kop van de bout later te doen verzinken, boor je elk boorgat aan het begin nog even uit met een potboor.

Nadien schuur je de scherpe randen nog eens op. En wie dat wil, kan elke spanlat nog van een laag vernis voorzien. Het verduurzaamt het hout en maakt dat uitpuilende lijmresten tijdens het klemmen later ietwat makkelijker te verwijderen vallen.

HULPBLOKJES

hulpblokjes

Er zijn nog vierkante blokjes nodig om over de slotbout te zetten, zodat je ze kan opspannen met een vleugelmoer.

Uit elk plaatje wordt een centergat geboord dat de diameter heeft van een slotbout. Op die manier kan je de plaatjes over de slotbout plaatsen. Per slotbout zijn er twee plaatjes nodig.

AAN DE SLAG ERMEE

aan de slag ermee

Dit klemmechanisme werkt super­eenvoudig. Bevestig aan elke kant van de spanlat een slotbout. Leg de spanlat zó dat de koppen van de slotbout naar onderen wijzen. Naargelang van de grootte van het werkstuk kan je de slotbouten verplaatsen in andere gaten om alles te kunnen opspannen. Dan kan je het werkstuk dat je wil verlijmen, op de spanlatten leggen.

Op de uitstekende slotbouten pas je dan per rij een tweede spanlat. Daarna schuif je de hulpblokjes over de slotbouten. Het verlengde van de slotbout waar draad op zit, sluit je telkens af met sluitring en vleugelmoer. Zodra je de vleugelmoer aanspant, zal elke spanlat zich naar de andere spanlat trekken.

OPSPIEEN

opspieën

Bij sommige werkstukken die je wil opspannen, zal je nog wat meer spankracht moeten creëren met behulp van spieën. Fixeer ze telkens naast de slotbouten.

Om ze nadien te verwijderen, tik je ze gewoon los met de hamer.