“Eén installatie, drie installateurs: daar gaan we naartoe”
Bouwunie Limburg bruist van engagement. Voorzitter Eric Motmans belichaamt die gedrevenheid als geen ander. Ook als zaakvoerder van Eric Motmans bv is hij al 36 jaar een vaste waarde in de regio Limburg. "Warmtepompen veranderen ons vak ingrijpend. Van één installateur kan je niet meer verwachten dat hij alles beheerst. Ik denk dat we steeds meer naar specialisatie gaan: de ene doet het leidingwerk, de andere plaatst de warmtepomp en een derde zorgt voor de regeling en opstart.”
Groter is niet noodzakelijk beter
De zaak van Eric Motmans is zijn levenswerk. Al op zijn zestiende zette hij, na een opleiding sanitair en dakwerken, zijn eerste stappen in het vak. In 1991 richtte hij zijn eigen HVAC-bedrijf op, onder zijn eigen naam.
Wat volgde was een stevige groeiperiode. Het bedrijf werd actief in heel België en specialiseerde zich voornamelijk in B2B (Business-to-Business) en B2C (Business-to-Consumer).
In 2014 telde de firma 22 medewerkers. Toch besloot Eric Motmans bewust het roer om te gooien en zijn bedrijf opnieuw kleiner te maken. “De firma groeide me boven het hoofd. Er was te veel personeel en het beheer werd steeds moeilijker. We raakten de controle over het bedrijf kwijt.”
Al snel bleek dat groter worden niet noodzakelijk meer oplevert. “Toen ik de rekeningen bekeek, zag ik dat meer mensen niet automatisch meer rendement opleverden, zeker niet in onze sector. Ofwel groei je verder en omring je je met projectleiders en andere profielen, maar dat was niet aan mij besteed. Ik vind het belangrijk om zelf de touwtjes in handen te houden. Door te downsizen zakte de omzet niet veel, maar de miserie met het personeel wel.”
Eric Motmans bouwde zijn bedrijf af en nam opnieuw zelf het roer stevig in handen. De focus verschoof van grote projecten naar de particuliere markt en het werkgebied werd teruggebracht van heel België naar de regio Limburg. “We richten ons nu voornamelijk op B2C, met een sterke focus op woning-, villa- en appartementsbouw.”
Vandaag bestaat het team uit acht mensen: Eric zelf, bediende Sarah, één technieker en vijf installateurs. Ook zijn zoon maakt deel uit van het team. “Hij begon hier op zijn achttiende en is ondertussen 36. Onze installateurs werken doorgaans in ploegen van twee. Ze hebben allemaal de nodige opleidingen gevolgd en scholen zich jaarlijks bij.”
Installateurs weten perfect wat waar komt
Ondanks de ervaring van zijn team blijft Eric Motmans zelf nauw betrokken bij elk project. “Ik ben het eerste aanspreekpunt voor de klant. Wanneer er een offerteaanvraag binnenkomt, plant Sarah een afspraak in en ga ik zelf ter plaatse om de situatie te bekijken. Ik vind het belangrijk om met de klant rond de tafel te zitten en goed te luisteren naar hun wensen. Zo komen we samen tot de beste oplossing en nemen we tegelijk een stuk werk uit handen van de architect.”
Vervolgens doet Eric de nodige opmetingen en werkt hij de offerte uit. Ook wanneer het werk eenmaal binnen is, blijft hij het volledige traject van dichtbij opvolgen. “Ik teken de schema’s uit zodat onze mensen op de werf perfect weten wat waar moet komen. Ik doe de bestellingen, volg de werf op en verzorg uiteindelijk ook de oplevering.”
Momenteel lopen er vijftiental projecten. Dat maakt een goede planning cruciaal. “De planning blijft één van de grootste uitdagingen. Ze kan meermaals per dag veranderen. Bij veel vakmannen is het werk op een werf vrij afgebakend: een stukadoor komt de woning bepleisteren en daarmee zit zijn werk erop. Wij keren daarentegen op verschillende momenten terug, van de ruwbouw tot de afwerking. Daardoor moeten we onze planning voortdurend afstemmen op de voortgang van de werf en de andere vakmannen.”
16 jaar geleden eerste warmtepomp geplaatst
Al sinds de oprichting van zijn bedrijf werkt Eric Motmans samen met Viessmann. “We krijgen steeds vaker de vraag om naast sanitair en verwarming ook koeling, ventilatie, zonnepanelen, batterijen en laadpalen aan te bieden. Viessmann heeft al die oplossingen in het gamma en via hun One Base-platform kunnen ze bovendien met elkaar verbonden worden.”
Zelf blijft Eric Motmans zich in de eerste plaats toeleggen op HVAC en sanitair. Voor andere technieken werkt hij samen met vaste partners. “Zonne-energie en ventilatie besteden we uit aan partners met wie we al jarenlang samenwerken. Zo kunnen we de klant toch een totaalpakket aanbieden, terwijl iedereen zich focust op zijn eigen specialiteit.”
Hernieuwbare energie vormt vandaag een belangrijke pijler binnen het bedrijf. “Zo’n 80 procent van onze projecten wordt uitgerust met een warmtepomp. Onze eerste geothermische warmtepomp plaatsten we al zestien jaar geleden. Vandaag kiest negen op de tien van onze klanten bij nieuwbouw voor geothermie.”
“In de slaapkamers werken we vaak met ventilo-convectoren. Die kunnen een ruimte snel verwarmen, maar ook actief en krachtig koelen"
Een geothermische warmtepomp wordt doorgaans gecombineerd met vloerverwarming en passieve koeling. “In de slaapkamers werken we daarnaast met ventilo-convectoren. Die kunnen een ruimte snel verwarmen, maar ook actief en krachtig koelen. Zeker tijdens warme zomerdagen is dat een groot voordeel.”
Bij renovaties ligt de situatie anders. Daar wordt een bestaande gasketel nog vaak één op één vervangen door een nieuwe. “Wie grondiger renoveert en voor een warmtepomp kiest, komt vaak uit bij een lucht-waterwarmtepomp. Zo zijn er geen boringen nodig. Beneden combineren we die bijvoorbeeld met ingefreesde vloerverwarming, terwijl we boven klassieke radiatoren kunnen vervangen door ventilo-convectoren. Zo kan er ook actief gekoeld worden.”
Lucht-luchtwarmtepompen plaatst Eric Motmans slechts uitzonderlijk. “Als er eenmaal een centrale bron is, proberen we daar zo veel mogelijk technieken op aan te sluiten. Zo bouwen we één geïntegreerd systeem op.”
Investeringskost warmtepomp blijft een drempel
“Een warmtepomp blijft een flinke investering. Voor de vervanging van een gasketel raak je er meestal wel met zo’n 6.000 euro, terwijl je voor een warmtepomp al snel op het driedubbele uitkomt. Kies je voor geothermie en zijn er boringen nodig, dan komt daar voor een standaardwoning nog eens ongeveer 7.000 euro bij.” Toch zijn de kosten de voorbije jaren duidelijk gedaald.
“Vier à vijf jaar geleden betaalde je voor boringen nog 10.000 tot 12.000 euro. Door de toenemende concurrentie is die prijs sterk gezakt.” Bij de warmtepompen zelf verwacht hij voorlopig geen verdere grote prijsdalingen. “Daar zijn de prijzen intussen gestabiliseerd.”
De hoge investeringskost blijft volgens Eric nochtans één van de grootste struikelblokken voor een verdere doorbraak van warmtepompen. Fabrikanten proberen die drempel daarom te verlagen. “Viessmann biedt bijvoorbeeld een renteloze lening van 10.000 euro aan. Voor sommige klanten is dat net het duwtje in de rug dat ze nodig hebben om voor een warmtepomp te kiezen.”
App bespaart ons veel tijd
Voor een installatiebedrijf vraagt het plaatsen van een warmtepomp meer tijd en ruimte dan een klassieke fossiele installatie. Eric Motmans probeert de opbouw daarom zo eenvoudig mogelijk te houden. “We werken zo veel mogelijk met dezelfde systemen en proberen het aantal componenten waar mogelijk te beperken.”
Dat houdt niet alleen de materiaalkosten en installatietijd binnen de perken, maar beperkt ook de benodigde ruimte. En net die ruimte is vaak schaars. “Zodra je met twee kringen werkt, bijvoorbeeld vloerverwarming in combinatie met ventilo-convectoren, wordt een installatie een stuk uitgebreider. Je hebt meer componenten nodig, waaronder een buffervat, en dus ook aanzienlijk meer plaats. Voor een basisinstallatie rekenen we al snel op zo’n 1,20 meter wandbreedte. Bij een uitgebreidere installatie met buffervat loopt dat op tot ongeveer twee meter. Die ruimte heb je nodig om alles overzichtelijk en toegankelijk op te bouwen.”
Om het werk efficiënter te laten verlopen, werkt het bedrijf sinds begin dit jaar met een app waarin alle werkbonnen, plannen, technische fiches en schema’s per project worden bijgehouden. “In het begin was er wat terughoudendheid, maar intussen zijn we er allemaal vlot mee weg. Alle informatie is altijd en voor iedereen binnen het bedrijf beschikbaar, wat heel wat tijd bespaart. Werkbonnen kunnen meteen digitaal worden ondertekend en ook de facturatie verloopt vlotter, omdat alle nodige gegevens rechtstreeks uit de app gehaald kunnen worden.”
Drie gespecialiseerde profielen
Voor veel installateurs schakelt de sector door de opkomst van warmtepompen een versnelling hoger. De technieken worden complexer en tegelijk wordt er steeds meer kennis van de installateur verwacht. “Ik heb het geluk dat mijn ploegen vandaag nog een volledig project van A tot Z kunnen uitvoeren. Maar zeker voor een eenmanszaak wordt het bijna onmogelijk om alle ontwikkelingen in de markt bij te houden op het gebied van sanitair, verwarming en ventilatie.”
“Van de zowat 220 werkdagen per jaar gaan er heel wat dagen naar opleidingen: voor een attest hier, een certificaat daar of een opleiding bij een fabrikant. Voor een eenmanszaak is dat praktisch bijna niet meer haalbaar.”
"Binnenkort start er in ons bedrijf een flexijobber"
Eric Motmans verwacht dan ook dat de sector verder zal evolueren naar meer gespecialiseerde profielen. “Ik zie in de toekomst drie grote groepen ontstaan. Degene die het leidingwerk voor hun rekening nemen, degenen die de warmtepomp plaatsen en instaan voor de hydraulische of koeltechnische aansluitingen en ten slotte de techniekers die de elektrische aansluiting, regeling en opstart verzorgen. Het wordt steeds moeilijker om al die kennis nog in één persoon te verenigen.”
Nood aan een kwaliteitslabel in de bouw
Eric Motmans is ondertussen al twaalf jaar voorzitter van Bouwunie Limburg Installateurs en staat sinds vier jaar ook aan het hoofd van Bouwunie Limburg. Dat mandaat is recent nog eens met vier jaar verlengd.
Bij Bouwunie is hij achter de schermen nauw betrokken bij onder meer normering, beleidsdossiers en wetgeving, waarbij hij ook een adviserende rol opneemt.
“Ik heb lang gepleit voor flexijobs in de bouw, en ben blij dat dit er is doorgekomen. Binnenkort starten we ook binnen ons eigen bedrijf met een flexijobber die in het magazijn zal helpen, onder meer met het sorteren en recycleren van materialen. Dat zijn taken die noodzakelijk zijn, maar die onze installateurs anders heel wat tijd kosten. Zo kunnen zij zich meer op hun eigenlijke vakwerk concentreren.”
“Vandaag zet ik vooral in op kwaliteit in de bouw. Ik ben een groot voorstander van een kwaliteitslabel dat aannemers niet alleen beoordeelt op de kwaliteit van hun werk, maar ook op hun financiële gezondheid. Het is onvoorstelbaar welke erbarmelijke installaties we in de praktijk soms tegenkomen. Dat is nefast voor iedereen: voor de fabrikanten, voor de installateurs die wel goed werk leveren en uiteraard ook voor de eindklant. Wij hebben een goede naam opgebouwd in Limburg en die willen we alle eer aandoen door kwaliteit te blijven leveren.”
Gedrevenheid die inspireert
“Wat mij betreft, doe ik gerust door tot mijn zeventigste. Ik doe mijn werk nog altijd heel graag.” Die gedrevenheid vraagt wel veel van Eric Motmans. Naast zijn eigen bedrijf neemt ook zijn engagement bij Bouwunie flink wat tijd in beslag.
“Ik zit heel wat avonden samen voor Bouwunie. Daar komen maandelijks nog bestuursraden, evenementen en andere activiteiten bij. Er kruipt enorm veel tijd in, maar ik doe het met hart en ziel. Zelfs als ik pas om één uur ’s nachts thuiskom van een vergadering, sta ik de volgende ochtend om 5.15 uur weer op de zaak. De drive is er nog altijd.”
Toch mag er de komende jaren stilaan wat meer ruimte komen om los te laten. “Een beetje ontzorging zou misschien wel welkom zijn. Gewoon eens op vakantie kunnen gaan zonder mijn werk mee te nemen. Zonder ’s ochtends vroeg de laptop open te klappen of voortdurend de gsm in de hand te hebben. Dat zou ook eens fijn zijn.”
Een samenwerking met een andere firma sluit hij op termijn niet uit. “Maar de lat ligt hoog. Ik heb dit bedrijf van nul af opgebouwd. De firma uit handen geven voelt dan ook een beetje als mijn kind afgeven.”